Newsletter
Podaj swój adres e-mail, jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.
Astronomia 11/2025 (161)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 10/2025 (160)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 9/2025 (159)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 8/2025 (158)
AROMATY WSZECHŚWIATA
Za nami historyczny sukces – powrót polskiego astronauty na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w ramach misji Axiom-4. Sławosz Uznański-Wiśniewski wraz z międzynarodową załogą zrealizował ambitny program badań, pokazując, że polska nauka i technologia mogą odgrywać istotną rolę w eksploracji kosmosu. Pisząc te słowa, trudno nie odczuwać dumy – to wydarzenie zapisze się złotymi zgłoskami w historii polskiej astronautyki.
Ale sierpień to także czas Perseidów – jednego z najpiękniejszych rojów meteorów. Przygotowaliśmy dla Was praktyczny poradnik, jak i gdzie je obserwować, by nie przegapić ani jednej „spadającej gwiazdy”. W tym wydaniu znajdziecie również solidną porcję wieści z kosmosu: od rekordowych zbliżeń sondy Parker Solar Probe do Słońca, przez dziesięciolecie pamiętnego przelotu New Horizons obok Plutona, po ambitne plany rakiety PERUN i misji Artemis II.
Nie mogło zabraknąć relacji z tegorocznego Low Gravity Show – naszego corocznego zlotu miłośników astronomii. Były inspirujące prelekcje, fascynujące warsztaty, obserwacje (czasem „między chmurami”) i przede wszystkim wspaniała atmosfera, która pokazuje, że pasja do gwiazd potrafi łączyć ludzi w wyjątkowy sposób.
W sierpniu zapraszamy Was także do podróży… zmysłami. W artykule „Aromaty Wszechświata” spróbujemy odpowiedzieć na intrygujące pytanie: czy kosmos ma zapach? Przeniesiemy się do odległych mgławic, gdzie powstają cząsteczki mogące pachnieć dymem z ogniska, do wnętrza komet niosących aromat migdałów, a nawet na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie astronauci opowiadają o zapachu, jaki unosi się na skafandrach po spacerach kosmicznych. Poznacie molekuły odpowiedzialne za te niezwykłe wonie, dowiecie się, jak powstają, i przekonacie się, że węch – choć bezużyteczny w próżni – potrafi być zaskakującym przewodnikiem po Wszechświecie.
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 7/2025 (157)
Niemal pół wieku temu, 27 czerwca 1978 roku, Mirosław Hermaszewski jako pierwszy – i przez długie lata jedyny – Polak poleciał w kosmos na pokładzie radzieckiego statku Sojuz 30. Była to druga misja w ramach programu Interkosmos, której celem było symboliczne włączenie krajów bloku wschodniego do podboju kosmosu. Choć misja miała głównie charakter polityczny, jej znaczenie dla polskiej tożsamości naukowej i marzeń o gwiazdach było ogromne. Trwająca niespełna osiem dni wyprawa Hermaszewskiego rozpaliła wyobraźnię całego pokolenia.
Dziś, po niemal pięćdziesięciu latach oczekiwań, dołącza do niego drugi Polak – Sławosz Uznański-Wiśniewski. Tym razem jednak to nie zaproszenie do programu politycznego, lecz wynik ciężkiej pracy, naukowego dorobku i europejskiej współpracy. Uznański bierze udział w misji Axiom-4, w ramach której komercyjna załoga z różnych krajów prowadzi eksperymenty naukowe na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Tym samym Polska wraca na orbitę – już nie jako gość dawnego imperium, lecz aktywny uczestnik globalnej eksploracji kosmosu,
z własnymi celami badawczymi, własnym eksperymentem naukowym i reprezentantem, który samodzielnie przeciera szlak przyszłym polskim astronautom. To symboliczny, ale i bardzo realny krok ku przyszłości, w której polska flaga nie tylko powiewa na Ziemi, ale też dryfuje w nieważkości.
RADMON ON ISS
Z misją Axiom-4 związany jest m.in. nowatorski eksperyment RADMON ON ISS, opracowany przez polską firmę SigmaLabs. Urządzenie ma monitorować poziom promieniowania kosmicznego – jednego z największych zagrożeń dla astronautów. To nie tylko krok w stronę bezpieczniejszych lotów, ale też realny wkład Polski w rozwój technologii ochrony życia poza Ziemią. O celach naukowych projektu, wyzwaniach technicznych oraz przyszłości tej technologii romawialiśmy z dr. Krzysztofem Sielewiczem, prezesem SigmaLabs oraz
dr. Marcinem Pateckim, głównym fizykiem i analitykiem danych.
KOSMICZNA SYMFONIA
Czy kosmos może śpiewać? Dzięki sonifikacji danych wiemy, że tak. Instrumenty sondy Cassini uchwyciły wibracje pierścieni Saturna – i po przekształceniu w dźwięk zabrzmiały jak delikatne dzwonki. Jowisz dudni jak bas, a Ziemia przypomina śpiew ptaków. Coraz częściej dane z kosmosu nie tylko analizujemy – ale i słuchamy, odkrywając Wszechświat na zupełnie nowym poziomie.
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 6/2025 (156)
Czerwcowy numer „Astronomii” to ukłon w stronę tych, którzy kochają zarówno naukę, jak i dobrą opowieść. Bo właśnie na styku tych dwóch światów – precyzyjnych równań i nieograniczonej wyobraźni – dzieją się rzeczy najciekawsze.
Zaczynamy od podróży z prędkością większą niż światło. W nauce to nadal „zakazane” – ale fikcja od lat z tym eksperymentuje. Napęd warp ze „Star Treka”, hiperprzestrzeń z „Gwiezdnych wojen”, tunele czasoprzestrzenne – analizujemy, co mówią o tym współczesne teorie i dlaczego warto brać science fiction na serio. To przecież często właśnie ono inspiruje inżynierów, naukowców i marzycieli.
Nieopodal realnych orbit, na pokładzie ISS, swoje miejsce znajdzie polski eksperyment MXene in LEO. Testowane przez AGH innowacyjne nanomateriały mogą zrewolucjonizować elektronikę ubieralną – w kosmosie i na Ziemi. A wszystko to dzięki misji Ax-4 (start planowany na 10 czerwca) i obecności Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, który wnosi do tej historii nie tylko biało-czerwoną flagę, ale i konkretną technologiczną jakość.
W tym numerze wracamy również do fundamentów kultury science fiction. Przypominamy, jak gra DOOM zdefiniowała nowy język cyfrowej grozy w kosmicznej marsjańskiej scenerii. A także przyglądamy się uniwersum Battlestar Galactica – epopei, która od lat 70. przez kolejne dekady powracała w różnych odsłonach, ukazując mroczniejszą, bardziej egzystencjalną stronę ludzkiej podróży przez Wszechświat. To świat, w którym technologia i przetrwanie nieustannie ścierają się z pytaniami o tożsamość, sens i granice człowieczeństwa.
Czerwiec w „Astronomii” to zatem nie tylko aktualności z orbity. To podróż przez czas, technologię i fikcję – wszystkie potrzebne, by zrozumieć, dokąd naprawdę zmierzamy.
Nie zabrakło oczywiście dużej dawki aktualności astronomicznych – od rozbłysków słonecznych i spacerów kosmicznych, po deorbitację radzieckiego lądownika Kosmos 482. Tradycyjnie znajdziesz też mapy nieba, efemerydy planet, kalendarium wydarzeń i propozycje ciekawych obiektów do obserwacji – wszystko, co potrzebne, by nie tylko czytać o kosmosie, ale także go aktywnie doświadczać.
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 5/2025 (155)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 4/2025 (154)
Matrix 2.0 – nowe spojrzenie na hipotezę symulacji
Hipoteza symulacji głosi, że rzeczywistość, której doświadczamy, może nie być „prawdziwym” światem fizycznym, lecz wygenerowaną komputerowo symulacją. Idea ta łączy w sobie rozważania filozoficzne, naukowe i technologiczne, a także odwołuje się do motywów kulturowych znanych z literatury i filmów science fiction. Coraz więcej uczonych i myślicieli – od filozofów po fizyków i futurystów – zastanawia się nad tym, czy za naszym światem może kryć się ukryty „kod” lub wyższa inteligencja odpowiedzialna za jego stworzenie. Zapraszamy do zapoznania się z najciekawszymi argumentami i potencjalnymi dowodami przemawiającymi za hipotezą symulacji, przedstawionymi z różnych perspektyw – a także z opiniami znanych osób oraz kontrargumentami podważającymi tę koncepcję.
PhotonGrav – rewolucja w monitorowaniu aktywności mózgu w kosmosie
Eksploracja kosmosu stawia przed naukowcami i inżynierami liczne wyzwania, w tym konieczność monitorowania zdrowia astronautów w warunkach mikrograwitacji. Jednym z kluczowych aspektów jest badanie aktywności mózgu, co pozwala na lepsze zrozumienie wpływu długotrwałych misji kosmicznych na funkcje poznawcze człowieka. Firma Cortivision, specjalizująca się w technologii fNIRS (funkcjonalnej spektroskopii bliskiej podczerwieni), podjęła się realizacji projektu PhotonGrav, mającego na celu dostosowanie i wdrożenie tej technologii w przestrzeni kosmicznej.
Jak mikrograwitacja wpływa na ludzkie ciało?
Długotrwałe misje kosmiczne to ogromne wyzwanie dla organizmu człowieka. Brak grawitacji prowadzi do zmian w strukturze mięśni, kości i tkanek miękkich, co może mieć długoterminowe konsekwencje zdrowotne dla astronautów. Jak skutecznie monitorować te procesy i zapobiegać negatywnym skutkom długotrwałej ekspozycji na mikrograwitację? Na to pytanie próbują odpowiedzieć naukowcy i inżynierowie z firmy Smarter Diagnostics, którzy opracowali eksperyment SOFT TISSUE QUALITY UNDERSTANDING AND EXPLORATION IN SPACE TRAVEL. Projekt ten koncentruje się na wykorzystaniu sztucznej inteligencji do analizy zmian w tkankach miękkich astronautów, zarówno podczas przygotowań do misji, jak i w trakcie ich pobytu w kosmosie.
FOTOWYPRAWY: Równo, równiutko…
Marzeniem wielu astrofotografów są miejsca najciemniejsze czy to na półkuli południowej, czy północnej. Jednak jest takie miejsce, niezwykle ciekawe i niepowtarzalne pod względem astronomicznym, a co za tym idzie i fotograficznym. Jest nim równik. Równik jest jedną z najważniejszych linii geograficznych na Ziemi. To umowna linia, dzieląca naszą planetę na półkulę północną i południową. Jego znaczenie wykracza jednak poza geologię i klimat i mimo że każdy z nas uczył się tych wiadomości na lekcjach geografii, dopóki ich sami nie doświadczymy, są one dla nas tylko garstką suchych informacji, w dodatku bardzo odległych od naszego własnego podwórka.
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 3/2025 (153)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 2/2025 (152)
Zrozumieć Wszechświat
Poznanie natury Wszechświata stanowi wyjątkowo trudne wyzwanie, ponieważ nikt nie jest w stanie w pełni określić charakteru tego ogromnego zbioru ciał niebieskich oraz wzajemnych oddziaływań między nimi. Wraz z postępem nauki nasze rozumienie kosmosu nieustannie się pogłębia.
Na przestrzeni dziejów, korzystając z rosnącego zasobu wiedzy, ludzie opracowywali różne modele tego wszechogarniającego systemu, który potocznie nazywamy Wszechświatem. Zapraszamy do wspólnej próby jego zrozumienia wraz z dr. Markiem Żbikiem.
Rozmowy o kosmosie: dr Jakub Włodarczyk
W warunkach kosmicznych leki poddawane są działaniu mikrograwitacji, promieniowania kosmicznego oraz ekstremalnych wahań temperatury, co może wpływać na ich stabilność i skuteczność. Jak zatem przechowywać i dostarczać farmaceutyki, aby zachowały swoje właściwości podczas długoterminowych misji, takich jak przyszłe podróże na Marsa?
Na to pytanie próbują odpowiedzieć naukowcy z Instytutu Materiałów Polimerowych i Węglowych Polskiej Akademii Nauk w Zabrzu, którzy prowadzą pionierskie badania nad stabilnością polimerowych systemów dostarczania leków w warunkach kosmicznych.
O szczegółach tego przełomowego eksperymentu, jego potencjalnym wpływie na przyszłość medycyny kosmicznej oraz wyzwaniach związanych z badaniami w przestrzeni kosmicznej Maciej Draws rozmawiał z dr. Jakubem Włodarczykiem, koordynatorem eksperymentu Stability of Drugs.
Fotowyprawy – zaćmienie Słońca
W 1999 roku Wioleta Gorecka z zapartym tchem obserwowała zaćmienie Słońca, które w Polsce osiągnęło 92–94% całkowitego zakrycia tarczy słonecznej. Z zazdrością patrzyła na starszych kolegów, którzy – jako pełnoletni – mogli samodzielnie udać się na Węgry, by zobaczyć pełne zaćmienie.
Dziś, po wielu latach, dzieli się relacją ze swojej podróży do Teksasu, gdzie miała okazję podziwiać całkowite zaćmienie Słońca na żywo.
Kosmita w ogródku – o naszych przywidzeniach
Ludzki mózg to fascynujące narzędzie, które nieustannie poszukuje wzorców i porządku w otaczającym nas chaosie. Ta zdolność, choć często przydatna, bywa również źródłem ciekawych złudzeń i przywidzeń.
Jednym z najbardziej znanych przykładów tego zjawiska jest pareidolia – skłonność do dostrzegania znajomych kształtów w przypadkowych bodźcach, takich jak chmury, formacje skalne czy plamy na ścianie. Przyjrzyjmy się bliżej tym iluzjom wspólnie z Łukaszem Wyką.
Raspberry Pi 500 – umarł król, niech żyje król!
W wakacje 2023 Tomasz Wiśniewski stał się szczęśliwym posiadaczem nowego wcielenia domowej Amigi (znaczy nie tylko, ale kto mnie zna, to wybaczy to porównanie), czyli mikrokomputera Raspberry Pi 400. To klawiatura z wbudowanymi podzespołami, która jest pełnoprawnym urządzeniem – wystarczy podpiąć ją pod monitor (jest nawet śliczny dedykowany) lub telewizor, załadować kartę z systemem i podłączyć zasilanie, by móc się bawić, uczyć i pracować. Dzisiaj, wysłużony model 400 mógł przetestować i porównać z najnowszą wersją – modelem oznaczonym liczbą „500”.
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
Astronomia 1/2025 (151)
Dostępność: duża ilość
Wysyłka w: 24 godziny
