Astronomia 8/2026 (170)

Kosmiczne Zoo

Sierpniowy numer „Astronomii” zaczynamy od historii, która dobrze pokazuje, jak bardzo zmieniło się dziś uprawianie nauki. W czerwcu 2026 roku ochotnicy Zooniverse wykonali miliardową klasyfikację, a dane zbierane przez lata w Galaxy Zoo stały się materiałem treningowym dla modeli sztucznej inteligencji analizujących miliony galaktyk. W artykule „Kosmiczne Zoo. Maszyny patrzą w gwiazdy” pokazujemy drogę od pierwszych internetowych klasyfikacji po Zoobota, sieć neuronową, która dziś sama pomaga wybierać obiekty wymagające uwagi człowieka.

W numerze wracamy też do zaćmień Słońca, ale z dwóch zupełnie różnych perspektyw. „Gdy gaśnie Słońce. Zaćmienia w wierzeniach dawnych kultur” prowadzi od Mezopotamii, Chin, Grecji i Egiptu po odkrycie helu oraz słynny test ogólnej teorii względności z 1919 roku. Z kolei „Menażeria w cieniu Księżyca. Zachowanie zwierząt podczas zaćmienia Słońca” sprawdza, co rzeczywiście dzieje się wtedy z ptakami, owadami, ssakami i innymi zwierzętami, a co pozostaje tylko efektowną anegdotą.

Zaglądamy również znacznie dalej. W artykule „Gdzie kończą się galaktyki? Światła wczesnego kosmosu za soczewką Abell S1063” wykorzystujemy obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba i naturalne powiększenie zapewniane przez soczewkę grawitacyjną, by przyjrzeć się jednemu z najsłabszych końców populacji galaktyk we wczesnym Wszechświecie.

W Astronews znalazły się między innymi: trzecia planeta w układzie Beta Pictoris, nowe dane o atmosferze LHS 1140 b, kwazary odkryte przez Euclida, pierwsza czarna dziura o masie gwiazdowej wykryta w Omega Centauri, przygotowania teleskopu Nancy Grace Roman oraz niezwykłe rozerwanie gwiazdy przez czarną dziurę daleko od centrum galaktyki.

Nie zabrakło części obserwacyjnej: sierpniowego kalendarium, planet, map nieba, rojów meteorów, komety 10P/Tempel i innych obiektów dostępnych dla obserwatorów.

Na koniec schodzimy pod powierzchnię Hoxxes IV w obszernym materiale o Deep Rock Galactic, zaglądamy do piwnicy Yorgosa Lanthimosa w recenzji „Bugonii”, a w Biblioteczce przyglądamy się książce Andrew Pontzena „Wszechświat w pudełku. Nowa kosmiczna historia”.

Spis treści – Nr 8/2026 (170) – sierpień

06 Astronews – Mariusz Kulma
22 Kosmiczne Zoo. Maszyny patrzą w gwiazdy – Mariusz Kulma
32 Gdy gaśnie Słońce. Zaćmienia w wierzeniach dawnych kultur – Maja Radecka
40 Gdzie kończą się galaktyki? Światła wczesnego kosmosu za soczewką Abell S1063 – Anita Przybylska
54 Menażeria w cieniu Księżyca. Zachowanie zwierząt podczas zaćmienia Słońca – Maja Radecka
60 Kalendarium – sierpień – Mariusz Kulma
62 Obserwujemy planety – Mariusz Kulma
64 Niebo poranne i wieczorne – Mariusz Kulma
66 Kalendarz astronomiczny 08/2026 – Gabriel Murawski, Mariusz Kulma
68 Aktualności ze świata komet – Piotr Guzik
72 Ciekawe obiekty mgławicowe – Piotr Guzik
78 Deep Rock Galactic. Kilof i kufel w najgłębszej dziurze galaktyki – Tomasz Wiśniewski
90 Bugonia. Teorie spiskowe w mroku piwnicy – Tomasz Wiśniewski
96 Wszechświat w pudełku. Nowa kosmiczna historia – Mariusz Kulma