Astronomia 5/2026 (167)

Uwaga! Produkty cyfrowy (PDF) 

Są takie chwile, w których astronomia przestaje być tylko nauką o odległych obiektach, a staje się opowieścią o nas samych. O naszej cierpliwości, ambicji, lęku, ciekawości i tej dziwnej potrzebie, żeby wciąż patrzeć dalej, nawet wtedy, gdy na Ziemi mamy wystarczająco wiele spraw do uporządkowania.

Głównym tematem tego numeru jest Artemis II, czyli powrót ludzi w okolice Księżyca po ponad półwieczu przerwy. To jeszcze nie jest moment, w którym nowy ślad buta odciska się w księżycowym pyle. To raczej chwila, w której ludzkość ponownie sprawdza drogę. Testuje statek, procedury, łączność, bezpieczeństwo i własną gotowość do tego, by potraktować Księżyc nie jako odległą pamiątkę po epoce Apollo, lecz jako realny cel kolejnego etapu eksploracji.

Ale ten numer nie jest tylko o wielkich rakietach i misjach. Jest też o cierpliwym liczeniu fotonów, o mgławicach, galaktykach, kometach i zielonym świetle tlenu w kosmosie. Jest o tym, że za każdym pięknym zdjęciem stoi fizyka, a za każdą liczbą w astronomii stoi ktoś, kto musiał ją zmierzyć, sprawdzić i poprawić.

Światowy Dzień Kosmosu potraktowaliśmy więc nie jako okazję do pustego zachwytu, ale jako moment spisu inwentarza: co już wiemy o Wszechświecie, a czego nadal tylko się domyślamy.

W środku znajdziecie także teksty bardziej historyczne i bardziej popkulturowe. Dzień Kosmonauty przypomina, że 12 kwietnia to data, która spina dwa wielkie symbole astronautyki: pierwszy lot Gagarina i pierwszy start wahadłowca Columbia. „Projekt Hail Mary” pokazuje natomiast, że dobre science fiction wciąż może szanować naukę, zamiast traktować ją wyłącznie jako dekorację.

Zapraszam do lektury. Od prostego pytania: „co dziś widać na niebie?”, przez warsztat obserwatora, aż po najtrudniejsze pytania o miejsce człowieka w kosmosie.

I może właśnie w tym tkwi sens patrzenia w górę. Nie chodzi tylko o to, żeby zobaczyć więcej gwiazd. Chodzi o to, żeby za każdym razem trochę lepiej rozumieć, gdzie jesteśmy.

Spis tematów – Astronomia nr 5 (167) / maj 2026

Astronews // Mariusz Kulma

• Vera C. Rubin Observatory. 11 000 nowych planetoid

• Epsilon Indi Ab. Chmury z lodu wodnego

• Fulereny C60. Mgławica planetarna Tc 1 w gwiazdozbiorze Ołtarza 

• Freeze-in. Fale grawitacyjne mogły wyprodukować ciemną materię 

• Dark Energy Spectroscopic Instrument. 47 milionów galaktyk i kwazarów 

• Model dSph-obic. Ciemna materia w dwóch postaciach? 

Artykuły

• Artemis II. Powrót, na który czekaliśmy 53 lata // Mariusz Kulma

• Dzień Kosmonauty. Od Wostoka do wahadłowca... // Maciej Draws

• Światowy Dzień Kosmosu. Dzień, w którym robimy spis inwentarza // Anita Przybylska

• Skąd ta cała zieleń w kosmosie? // Łukasz Wyka

• Władca Oriona. Opowieść o gwieździe, która nigdy nie zgasła // Tomasz Wiśniewski

• Projekt Hail Mary. Sci-fi, które szanuje swoje gwiazdy // Tomasz Wiśniewski

Obserwacje

• Kalendarium // Mariusz Kulma
• Obserwujemy planety // Mariusz Kulma
• Niebo poranne / Niebo wieczorne // Mariusz Kulma
• Kalendarz astronomiczny // Gabriel Murawski, Mariusz Kulma
• Aktualności ze świata komet // Piotr Guzik
• Ciekawe obiekty mgławicowe // Piotr Guzik