Astronomia 2/2026 (164)

Uwaga! Produkty cyfrowy (PDF) 

Kiedy spoglądamy w zimowe, rozgwieżdżone niebo, łatwo ulec złudzeniu, że Wszechświat aż kipi od gęstej materii. Prawda jest jednak zupełnie inna. W lutowym numerze „Astronomii” zapraszamy Was do spojrzenia w prawdziwą otchłań – przyglądamy się Wielkiej Pustce w Wolarzu. Ten gigantyczny, sferyczny region o średnicy 330 milionów lat świetlnych to nie tylko puste miejsce na mapie nieba, ale przede wszystkim surowe laboratorium, które pozwala nam zrozumieć, jak ewoluuje kosmiczna materia w warunkach ekstremalnej izolacji.

Skoro mowa o izolacji, w najnowszym dziale aktualności pochylamy się nad niezwykłym odkryciem samotnego globu. Astronomom udało się zważyć „planetę swobodną” o masie zbliżonej do Saturna, która dryfuje w przestrzeni około 10 000 lat świetlnych od nas, nie będąc związaną grawitacyjnie z żadną gwiazdą. To jednak nie jedyne niespodzianki, jakie zaserwowali nam badacze na początku tego roku. Rozwiązujemy zagadkę słynnych spadków jasności Betelgezy, za które – jak się okazało – odpowiada jej ukryty towarzysz tworzący gęstą falę gazu. Analizujemy również zadziwiającą „żelazną belkę” odkrytą w sercu dobrze nam znanej Mgławicy Pierścień oraz relacjonujemy planetarny kataklizm, w którym gęsty obłok gruzu na długie miesiące przesłonił słońcopodobną gwiazdę.

Wracamy też do naszych ziemskich spraw i historii eksploracji. Maciej Draws zabiera nas na pokład legendarnego lotniskowca USS Hornet, czyli okrętu, który z wód Pacyfiku podejmował powracające z Księżyca załogi misji Apollo 11 i Apollo 12. Ta historyczna podróż idealnie łączy się z naszym raportem o postępach w programie Artemis II. Po pomyślnych testach tankowania rakiety SLS, wielki powrót człowieka w okolice Srebrnego Globu nabiera wreszcie realnych kształtów.

Zimowe noce bywają chłodne, dlatego po obserwacjach nieba mamy dla Was coś do zrobienia w cieple domu. W dziale gralnia recenzujemy genialną, strategiczną operę kosmiczną „Endless Space 2”, a na deser bierzemy pod lupę netflixowy film „Na krańcu świata”, bezlitośnie i z humorem rozliczając go z naukowych wpadek. Zachęcamy również do zakasania rękawów w naszych domowych warsztatach, gdzie krok po kroku pokazujemy, jak wyhodować niesamowite, mieniące się wieloma barwami kryształy bizmutu. Przypominamy także o naszym wielkim konkursie na opowiadanie science fiction, w którym wciąż możecie zawalczyć o świetne książki.

SPIS TREŚCI

• Architektura nicości. Co skrywa Pustka w Wolarzu? – Mariusz Kulma
• Od Pacyfiku do gwiazd – kosmiczna historia USS Hornet – Maciej Draws
• Kalendarz astronomiczny i Lutowe roje meteorów – Gabriel Murawski, Mariusz Kulma
• Aktualności ze świata komet – Piotr Guzik
• Ciekawe obiekty mgławicowe – Piotr Guzik
• Gralnia: Endless Space 2 – Tomasz Wiśniewski
• Film/kino: Na krańcu świata – Tomasz Wiśniewski
• Warsztaty: Kosmicznie kolorowe kryształy – Łukasz Wyka
• Stałe działy redakcyjne (niepodpisane nazwiskiem pojedynczego autora):
• Astronews (Wieści ze świata astronomii i astronautyki)
• Ciekawostki astronomiczne
• Kalendarium astronomiczne
• Obserwujemy planety
• Niebo poranne i wieczorne